وقتی صحبت از راهاندازی یک شرکت میشود، خیلیها اول به ثبت شرکت، انتخاب نام، تعیین موضوع فعالیت یا مشخص کردن شرکا فکر میکنند. اما در میان همه این مراحل، یک سند بسیار مهم وجود دارد که عملاً چارچوب اصلی فعالیت شرکت را مشخص میکند: اساسنامه. اگر بخواهیم ساده بگوییم، اساسنامه یکی از مهمترین مدارکی است که هویت حقوقی و نحوه اداره یک شرکت را روشن میکند.
بسیاری از افراد در زمان ثبت شرکت یا حتی بعد از شروع فعالیت، دقیق نمیدانند اساسنامه دقیقاً چیست، چه اطلاعاتی باید در آن نوشته شود و چرا تا این اندازه اهمیت دارد. به همین دلیل، در این مقاله به زبان ساده و قابلفهم توضیح میدهیم که اساسنامه شرکت چیست، چه کاربردی دارد، چه بخشهایی را شامل میشود، چگونه تنظیم میشود و چه تفاوتی با شرکتنامه دارد.
اساسنامه شرکت چیست؟
اساسنامه شرکت سندی است که قوانین داخلی شرکت را مشخص میکند. این سند تعیین میکند که شرکت با چه هدفی تشکیل شده، چه موضوعی برای فعالیت دارد، سرمایه آن چقدر است، تصمیمها چگونه گرفته میشوند، مدیران چه اختیاراتی دارند و روابط بین اعضا به چه شکل تنظیم میشود.
به زبان ساده، اساسنامه مثل نقشه راه و دفتر قانون یک شرکت است. همانطور که هر مجموعهای برای نظم داشتن به قانون و چارچوب نیاز دارد، شرکت هم برای اینکه فعالیتش شفاف، منظم و قابل استناد باشد، به اساسنامه نیاز دارد.
در واقع، وقتی یک شرکت ثبت میشود، فقط اسم و آدرس آن مهم نیست. باید مشخص باشد که این شرکت دقیقاً چگونه اداره میشود و قوانین داخلی آن چیست. اینجاست که اساسنامه نقش اصلی خود را نشان میدهد. به همین دلیل هم در بسیاری از شرکتها، اساسنامه یکی از مهمترین اسنادی است که در فرآیند ثبت باید تهیه و ارائه شود.
اهمیت این سند فقط در زمان ثبت نیست. بعد از ثبت هم در بسیاری از تصمیمگیریها، اختلافات بین شرکا، تعیین حدود اختیارات مدیران و حتی در بررسیهای قانونی، به اساسنامه مراجعه میشود.
تعریف اساسنامه
اگر بخواهیم یک تعریف ساده، روشن و کاربردی از اساسنامه ارائه کنیم، میتوان گفت:
اساسنامه سندی است که قواعد، ساختار، هدف و شیوه اداره شرکت را مشخص میکند.
این تعریف شاید کوتاه باشد، اما مفهوم مهمی در آن وجود دارد. یعنی اساسنامه فقط یک فرم اداری نیست، بلکه سندی است که پایههای شرکت را مشخص میکند. هر چیزی که به ساختار و اداره شرکت مربوط باشد، معمولاً باید به شکلی در اساسنامه دیده شود.
در این سند مشخص میشود که شرکت چه نوعی دارد، موضوع فعالیت آن چیست، سرمایه چگونه تقسیم شده، مجامع عمومی چگونه برگزار میشوند، مدیران چگونه انتخاب میشوند و تصمیمات مهم با چه شرایطی اعتبار پیدا میکنند.
به همین دلیل، اساسنامه را میتوان یکی از پایهایترین اسناد حقوقی شرکت دانست. حتی اگر افراد در ابتدای کار توجه زیادی به آن نداشته باشند، در ادامه مسیر و در زمان بروز اختلاف یا نیاز به استناد قانونی، اهمیت واقعی آن مشخص میشود.
خیلی از شرکتها از نمونههای آماده برای تنظیم اساسنامه استفاده میکنند، اما نکته مهم این است که محتوای اساسنامه باید با شرایط واقعی شرکت هماهنگ باشد. چون این سند قرار است مبنای کار شرکت باشد، نه فقط یک مدرک برای تکمیل پرونده ثبت.
چرا اساسنامه اهمیت دارد؟
شاید این سوال برای خیلیها پیش بیاید که چرا باید برای اساسنامه اینقدر اهمیت قائل شد. چون این سند به شرکت نظم میدهد و از بسیاری از ابهامها و اختلافها جلوگیری میکند.
وقتی همه چیز از ابتدا در اساسنامه مشخص شده باشد، اعضا بهتر میدانند چه حقوق و مسئولیتهایی دارند. مثلاً اگر درباره اختیارات مدیرعامل، نحوه انتقال سهام، تشکیل جلسات یا تقسیم سود اختلافی پیش بیاید، میتوان به اساسنامه مراجعه کرد و تکلیف را روشنتر فهمید.
از طرف دیگر، اساسنامه فقط برای داخل شرکت کاربرد ندارد. در بسیاری از موارد، نهادهای قانونی، بانکها، مراجع رسمی و حتی بعضی طرفهای تجاری هم برای شناخت بهتر ساختار شرکت، به این سند توجه میکنند.
به همین دلیل، تنظیم درست و دقیق اساسنامه از همان ابتدا میتواند از مشکلات بعدی پیشگیری کند. استفاده از یک چک لیست بررسی اساسنامه کمک میکند قبل از نهایی شدن این سند، بندهای مهم آن با دقت بررسی شوند. اگر این سند با دقت نوشته نشده باشد، ممکن است در آینده باعث سوءبرداشت، اختلاف یا محدودیت در تصمیمگیری شود.
محتوای اساسنامه
محتوای اساسنامه شامل مجموعهای از اطلاعات، مقررات و چارچوبهایی است که نحوه فعالیت، مدیریت، تصمیمگیری و حتی انحلال شرکت را مشخص میکند. مهمترین مواردی که باید در اساسنامه شرکت ذکر شوند عبارتاند از:
-
نام شرکت
در اساسنامه باید نام کامل شرکت بهصورت دقیق و مطابق با نام ثبتشده یا در حال ثبت درج شود.
-
موضوع فعالیت شرکت
موضوع فعالیت باید مشخص کند شرکت در چه زمینهای فعالیت میکند. این بخش باید شفاف، دقیق و بدون ابهام نوشته شود.
-
مدت فعالیت شرکت
در اساسنامه باید مشخص شود فعالیت شرکت برای مدت محدود در نظر گرفته شده یا بهصورت نامحدود ادامه دارد.
-
مرکز اصلی شرکت و شعب آن
آدرس مرکز اصلی شرکت باید در اساسنامه نوشته شود. همچنین اگر شرکت شعبه داشته باشد یا قصد ایجاد شعبه در آینده داشته باشد، باید این موضوع در اساسنامه پیشبینی شود.
-
میزان سرمایه شرکت
مقدار سرمایه شرکت باید بهصورت دقیق مشخص شود. همچنین باید معلوم باشد چه بخشی از سرمایه نقدی و چه بخشی غیرنقدی است.
-
تعداد و نوع سهام شرکت
در شرکتهای سهامی، باید تعداد سهام با نام و بینام، مبلغ اسمی هر سهم و نوع سهام در اساسنامه ذکر شود.
-
سهام ممتاز و امتیازات آن
اگر شرکت دارای سهام ممتاز باشد، تعداد این سهام، ویژگیها و امتیازهای مربوط به آن باید بهطور کامل توضیح داده شود.
-
مبلغ پرداختشده هر سهم
اساسنامه باید مشخص کند چه مقدار از مبلغ اسمی هر سهم پرداخت شده و باقیمانده آن چگونه و در چه مهلتی مطالبه میشود. این مهلت نمیتواند بیش از پنج سال باشد.
-
نحوه انتقال سهام با نام
اگر سهام شرکت با نام باشد، شرایط و روش انتقال آن باید در اساسنامه مشخص شود.
-
تبدیل سهام با نام و بینام
در صورت امکان تبدیل سهام با نام به بینام یا برعکس، شرایط و نحوه انجام این تبدیل باید در اساسنامه آورده شود.
-
شرایط صدور اوراق قرضه
اگر شرکت امکان صدور اوراق قرضه داشته باشد، شرایط، ترتیب و مقررات مربوط به آن باید در اساسنامه مشخص شود.
-
افزایش و کاهش سرمایه شرکت
نحوه افزایش سرمایه یا کاهش سرمایه، شرایط انجام آن و مقررات مربوط به این تغییرات باید در اساسنامه پیشبینی شود.
-
زمان و نحوه دعوت مجامع عمومی
اساسنامه باید مشخص کند مجامع عمومی شرکت چه زمانی و با چه روشی دعوت و برگزار میشوند.
-
حد نصاب تشکیل مجامع و تصمیمگیریها
تعداد سهامداران یا شرکای لازم برای رسمیت یافتن جلسات و همچنین شرایط لازم برای تصویب تصمیمات باید در اساسنامه نوشته شود.
-
نحوه اداره جلسات مجامع
در اساسنامه باید مشخص شود جلسات مجامع چگونه اداره میشوند، چه افرادی ریاست جلسه را بر عهده دارند و روند تصمیمگیری به چه شکل است.
-
تعداد مدیران و نحوه انتخاب آنها
تعداد اعضای هیئتمدیره، روش انتخاب مدیران و مدت مأموریت آنها باید بهصورت شفاف در اساسنامه ذکر شود.
-
نحوه تعیین جانشین مدیران
اگر مدیری فوت کند، استعفا دهد، عزل شود یا به هر دلیل قانونی امکان ادامه فعالیت نداشته باشد، اساسنامه باید نحوه تعیین جانشین او را مشخص کند.
-
وظایف و اختیارات مدیران
حدود اختیارات، مسئولیتها و وظایف مدیران باید در اساسنامه روشن باشد تا از ابهام و اختلاف در آینده جلوگیری شود.
-
سهام تضمینی مدیران
در شرکتهای سهامی، تعداد سهامی که مدیران باید بهعنوان وثیقه یا تضمین به صندوق شرکت بسپارند، باید در اساسنامه تعیین شود.
-
تعداد و نحوه انتخاب بازرسان شرکت
اساسنامه باید مشخص کند شرکت چند بازرس دارد، بازرسان چگونه انتخاب میشوند و مدت مأموریت آنها چقدر است.
-
سال مالی شرکت
آغاز و پایان سال مالی شرکت باید در اساسنامه مشخص شود تا امور مالی و گزارشدهی شرکت نظم مشخصی داشته باشد.
-
تنظیم ترازنامه و حساب سود و زیان
زمان تنظیم ترازنامه، حساب سود و زیان و نحوه ارائه آنها به بازرسان و مجمع عمومی سالانه باید در اساسنامه درج شود.
-
انحلال اختیاری شرکت
شرایط و نحوه انحلال شرکت باید در اساسنامه مشخص شود تا در صورت نیاز، مسیر قانونی آن روشن باشد.
-
نحوه تصفیه امور شرکت
پس از انحلال، باید مشخص باشد امور مالی، بدهیها، داراییها و تعهدات شرکت چگونه تصفیه میشوند.
-
روش تغییر مفاد اساسنامه
اساسنامه باید توضیح دهد تغییر در مفاد آن چگونه انجام میشود و چه مرجعی صلاحیت تصویب این تغییرات را دارد.
در نتیجه، اساسنامه فقط یک سند تشریفاتی برای ثبت شرکت نیست؛ بلکه نقشه راه اداره شرکت است. هرچه این سند دقیقتر و کاملتر تنظیم شود، مدیریت شرکت، تصمیمگیریها و حل اختلافات احتمالی در آینده سادهتر خواهد بود.

اساسنامه معمولاً شامل چه بخشهایی است؟
برای اینکه درک بهتری از ساختار اساسنامه داشته باشید، خوب است بدانید این سند معمولاً از چند بخش اصلی تشکیل میشود. این بخشها در واقع ستونهای اصلی شرکت را مشخص میکنند.
بخش اول معمولاً مربوط به اطلاعات پایه شرکت است؛ یعنی نام، نوع، موضوع فعالیت، محل اصلی شرکت و مدت فعالیت آن. این اطلاعات نشان میدهند که شرکت چه هویتی دارد و در چه حوزهای قرار است کار کند.
بخش بعدی به سرمایه شرکت مربوط میشود. در این قسمت معمولاً میزان سرمایه، نحوه تأمین آن و سهم هر شریک یا سهامدار مشخص میشود. این موضوع از آن جهت مهم است که پایه بسیاری از تصمیمات مالی و مدیریتی شرکت به همین اطلاعات وابسته است.
سپس نوبت به ساختار مدیریتی میرسد. در این قسمت از اساسنامه مشخص میشود که مدیران چگونه انتخاب میشوند، چه مدت در سمت خود باقی میمانند، چه اختیاراتی دارند و در چه مواردی باید با مجمع یا هیئت مدیره هماهنگ کنند.
بخش دیگری هم به جلسات و تصمیمگیریها اختصاص دارد. مثلاً نحوه دعوت به مجامع، حد نصاب لازم برای تشکیل جلسه و شرایط تصویب تصمیمات مهم، در همین قسمت مشخص میشود.
در نهایت، مواردی مثل سال مالی، تقسیم سود، بازرسی، اصلاح اساسنامه و انحلال شرکت هم معمولاً در این سند میآید. کنار هم قرار گرفتن این اطلاعات باعث میشود اساسنامه به یک سند جامع برای اداره شرکت تبدیل شود.
اساسنامه چگونه تنظیم میشود
تنظیم اساسنامه معمولاً در زمان ثبت شرکت انجام میشود. یعنی زمانی که موسسان یا شرکا تصمیم میگیرند شرکت را به صورت رسمی ثبت کنند، باید این سند را هم تهیه و ارائه کنند. البته تنظیم اساسنامه فقط پر کردن چند بند آماده نیست، بلکه باید متناسب با نوع شرکت و نیازهای آن انجام شود.
در عمل، تنظیم اساسنامه با مشخص کردن اطلاعات اصلی شرکت شروع میشود. ابتدا باید نوع شرکت مشخص باشد؛ چون ساختار اساسنامه در شرکت سهامی، با مسئولیت محدود یا تعاونی میتواند تفاوتهایی داشته باشد. بعد از آن، اطلاعاتی مثل نام شرکت، موضوع فعالیت، آدرس، سرمایه و مشخصات اعضا وارد میشود.
سپس باید درباره نحوه اداره شرکت تصمیمگیری شود. مثلاً باید روشن باشد که مدیران چگونه انتخاب میشوند، مدت مسئولیت آنها چقدر است، جلسات با چه شرایطی برگزار میشود و تصمیمهای مهم چگونه تصویب میشوند. این موارد باید به زبان روشن و بدون ابهام در اساسنامه نوشته شوند.
در بسیاری از موارد، افراد از نمونههای متداول استفاده میکنند، اما بهتر است متن نهایی متناسب با شرایط واقعی همان شرکت تنظیم شود. چون اگر اساسنامه فقط بر اساس یک قالب آماده نوشته شود، ممکن است بعدها برای شرکت محدودیت ایجاد کند.
بعد از تنظیم، اساسنامه باید به امضای افراد لازم برسد و همراه با سایر مدارک ثبت شرکت ارائه شود. پس از ثبت هم این سند به عنوان یکی از اسناد رسمی شرکت شناخته میشود و در پرونده آن قرار میگیرد.
نکات تنظیم اساسنامه
در تنظیم اساسنامه فقط کامل بودن اطلاعات کافی نیست؛ این سند باید دقیق، قانونی و قابل اجرا باشد. اساسنامه یکی از مهمترین اسناد شرکت است و بدون وجود آن، شرکت چارچوب حقوقی معتبری برای فعالیت نخواهد داشت. به همین دلیل، لازم است هنگام تنظیم آن به چند نکته مهم توجه شود:
-
اساسنامه باید معتبر و کامل باشد
هیچ شرکتی بدون اساسنامه معتبر، ساختار حقوقی مشخصی ندارد. این سند مشخص میکند شرکت چگونه اداره میشود، مدیران چه اختیاراتی دارند، تصمیمها چگونه گرفته میشوند و حقوق شرکا یا سهامداران چیست.
-
مفاد اساسنامه نباید با قانون تجارت مغایرت داشته باشد
اساسنامه باید مطابق با قانون تجارت و سایر مقررات مرتبط تنظیم شود. اگر مادهای از اساسنامه برخلاف قانون باشد، ممکن است در عمل قابل استناد نباشد یا برای شرکت مشکل حقوقی ایجاد کند.
-
موضوع فعالیت شرکت باید شفاف نوشته شود
یکی از مهمترین بخشهای اساسنامه، موضوع فعالیت شرکت است. این موضوع نباید آنقدر کلی باشد که ابهام ایجاد کند و نه آنقدر محدود که در آینده مانع توسعه فعالیت شرکت شود. بهتر است موضوع فعالیت با دقت و متناسب با نیاز واقعی شرکت تنظیم شود.
-
حدود اختیارات مدیران باید مشخص باشد
در بسیاری از اختلافات شرکتی، مسئله اصلی این است که مدیران تا چه حد اختیار تصمیمگیری داشتهاند. اگر وظایف و اختیارات مدیران از ابتدا در اساسنامه روشن باشد، احتمال اختلاف میان مدیران، شرکا یا سهامداران کمتر میشود.
-
نحوه تصمیمگیری و تشکیل جلسات باید دقیق تعیین شود
اساسنامه باید مشخص کند جلسات مجامع چگونه تشکیل میشوند، چه حد نصابی برای رسمیت جلسات لازم است و تصمیمات با چه تعداد رأی تصویب میشوند. این موضوع برای تصمیمات مهم شرکت اهمیت زیادی دارد.
-
تغییرات اساسنامه باید از مسیر قانونی انجام شود
هرگونه تغییر در اساسنامه، مانند تغییر موضوع شرکت، افزایش یا کاهش سرمایه، تغییر مدیران، تغییر آدرس شرکت یا اصلاح سایر مفاد، باید طبق تشریفات قانونی انجام شود. معمولاً این تغییرات باید ابتدا در مجمع عمومی فوقالعاده تصویب شده و سپس در اداره ثبت شرکتها به ثبت برسد.
-
انتقال سهام یا سهمالشرکه باید شفاف باشد
اگر قرار است سهام یا سهمالشرکه میان اعضا منتقل شود یا فرد جدیدی وارد شرکت شود، بهتر است شرایط آن در اساسنامه مشخص باشد. نبود شفافیت در این بخش میتواند در آینده باعث اختلاف میان شرکا یا سهامداران شود.
-
اساسنامه باید با شرایط واقعی شرکت هماهنگ باشد
استفاده از متنهای آماده و عمومی، بدون توجه به نوع فعالیت، تعداد شرکا، ساختار مدیریتی و نیازهای واقعی شرکت، انتخاب مناسبی نیست. اساسنامه باید متناسب با وضعیت همان شرکت تنظیم شود.
-
مطالعه اساسنامه برای افراد مرتبط با شرکت ضروری است
شرکا، سهامداران، مدیران، حسابداران، وکلا و مشاوران مالی باید اساسنامه را با دقت مطالعه کنند؛ زیرا بسیاری از تصمیمات مالی، مدیریتی و حقوقی شرکت باید در چارچوب همین سند انجام شود.
در نهایت، هرچه اساسنامه دقیقتر، شفافتر و منطبقتر با قانون تنظیم شود، اداره شرکت سادهتر خواهد بود و احتمال بروز اختلافات حقوقی و مدیریتی در آینده کاهش پیدا میکند.

اگر در مسیر ثبت شرکت، همکاری با یک شرکت یا بررسی مدارک حقوقی یک کسبوکار قرار گرفته باشید، احتمالاً با دو واژه مهم روبهرو شدهاید: اساسنامه و شرکتنامه. این دو سند در نگاه اول شبیه به هم به نظر میرسند، چون هر دو به ساختار، فعالیت و اطلاعات یک شرکت مربوط هستند. اما در واقع کاربرد، جایگاه و محتوای آنها با هم تفاوت دارد. دانستن تفاوت اساسنامه و شرکتنامه فقط برای وکلا یا کارشناسان حقوقی نیست. اگر میخواهید شرکت ثبت کنید، با یک شرکت قرارداد ببندید، شریک تجاری انتخاب کنید یا حتی فقط مدارک یک شرکت را بررسی کنید، آشنایی...
در تنظیم اساسنامه چه اشتباهاتی رایج است؟
یکی از اشتباهات رایج این است که اساسنامه فقط به عنوان یک مدرک لازم برای ثبت دیده شود، نه یک سند مهم برای آینده شرکت. همین نگاه باعث میشود بعضی افراد بدون بررسی دقیق، یک متن آماده را انتخاب و ثبت کنند.
اشتباه دیگر، استفاده از عبارات کلی و مبهم است. برای مثال، اگر اختیارات مدیرعامل یا نحوه تصمیمگیری اعضا بهخوبی مشخص نشده باشد، بعدها ممکن است هرکس برداشت خودش را از متن داشته باشد. این موضوع میتواند منجر به اختلاف شود.
گاهی هم موضوع فعالیت شرکت خیلی نامتناسب نوشته میشود؛ یا بیش از حد محدود است یا آنقدر گسترده و نامشخص است که عملاً ارزش کاربردی خود را از دست میدهد. در حالی که اساسنامه باید به شکلی تنظیم شود که هم کاربردی باشد و هم بتوان به آن استناد کرد.
بعضی شرکتها هم به تغییرات آینده فکر نمیکنند. در صورتی که بهتر است متن اساسنامه طوری نوشته شود که اگر شرکت رشد کرد، شریک جدید وارد شد یا ساختار آن تغییر کرد، نیاز به اصلاحات گسترده و پیچیده نداشته باشد.
ثبت اساسنامه شرکت
ثبت اساسنامه شرکت یکی از مراحل اصلی در فرایند ثبت شرکت است. پس از اینکه متن اساسنامه توسط مؤسسان تهیه و تصویب شد، باید همراه با سایر مدارک ثبتی در سامانه ثبت شرکتها ثبت و سپس برای بررسی به اداره ثبت شرکتها ارسال شود.
بهطور کلی، اساسنامه پس از تأیید و امضای مؤسسان، به همراه مدارکی مانند صورتجلسه مجمع مؤسس، اظهارنامه یا تقاضانامه ثبت شرکت، شرکتنامه و سایر مدارک لازم، در پرونده ثبتی شرکت قرار میگیرد. این مدارک پس از بررسی کارشناسان اداره ثبت شرکتها، در صورت نبود ایراد، تأیید میشوند و شرکت وارد مرحله صدور آگهی تأسیس میشود.
مراحل ثبت اساسنامه شرکت معمولاً به شکل زیر انجام میشود:
-
ورود به سامانه ثبت شرکتها
ابتدا باید وارد سامانه ثبت شرکتها به نشانی
sherkat.ssaa.irشوید و فرایند ثبت تأسیس شرکت را آغاز کنید. -
تکمیل اطلاعات اولیه شرکت
در این مرحله اطلاعاتی مانند نوع شرکت، مشخصات متقاضی، نامهای پیشنهادی، موضوع فعالیت، آدرس، سرمایه و مشخصات شرکا یا سهامداران وارد میشود. دقت در وارد کردن این اطلاعات اهمیت زیادی دارد، چون همین موارد در اسناد ثبتی شرکت درج خواهند شد.
-
ورود به بخش مربوط به اساسنامه
پس از تکمیل مراحل اولیه، سامانه بخشی را برای تنظیم اساسنامه نمایش میدهد. در این قسمت معمولاً امکان استفاده از متن پیشنهادی سامانه وجود دارد.
-
بررسی و ویرایش اساسنامه پیشنهادی
مؤسسان میتوانند مواد و تبصرههای اساسنامه را متناسب با نوع شرکت، موضوع فعالیت، ساختار مدیریتی و توافقات خود بررسی و در صورت نیاز ویرایش کنند. البته مفاد اساسنامه نباید با قانون تجارت و مقررات ثبت شرکتها مغایرت داشته باشد.
-
تأیید نهایی اطلاعات و ارسال درخواست ثبت
پس از تکمیل اطلاعات و تنظیم اساسنامه، درخواست ثبت تأسیس شرکت در سامانه ثبت میشود. در این مرحله اطلاعات واردشده باید با دقت بازبینی شوند تا از بروز خطا یا رد پرونده جلوگیری شود.
-
انتظار برای تأیید نام شرکت
پس از ارسال درخواست، نامهای پیشنهادی شرکت توسط مرجع ثبت بررسی میشوند. در صورت تأیید یکی از نامها، امکان چاپ مدارک ثبتی فراهم میشود.
-
چاپ اوراق ثبتی شرکت
بعد از تأیید نام، اسنادی مانند اساسنامه، صورتجلسه مؤسسان، صورتجلسه هیئتمدیره، اظهارنامه یا تقاضانامه و شرکتنامه از طریق سامانه قابل دریافت و چاپ هستند.
-
امضای مدارک توسط مؤسسان و افراد مربوطه
معمولاً باید دو نسخه از اوراق ثبتی چاپ شود و تمام صفحات یا بخشهای لازم توسط مؤسسان، مدیران، بازرسان و سایر افراد ذیسمت امضا شود.
-
ارسال مدارک به اداره ثبت شرکتها
مدارک امضاشده به همراه مدارک هویتی، مجوزهای لازم در صورت نیاز، و سایر پیوستهای ثبتی باید از طریق پست یا روش اعلامشده در سامانه به اداره ثبت شرکتهای مربوط به استان ارسال شود.
-
بررسی پرونده توسط کارشناس ثبت
پس از وصول مدارک، کارشناس اداره ثبت شرکتها اطلاعات سامانه، مدارک ارسالی و مفاد اساسنامه را بررسی میکند. اگر ایرادی وجود داشته باشد، پرونده برای اصلاح به متقاضی بازگردانده میشود.
-
صدور آگهی تأسیس شرکت
در صورت تأیید نهایی، پیشنویس آگهی تأسیس صادر میشود و پس از طی مراحل اداری، آگهی تأسیس ممهور به مهر اداره ثبت شرکتها در اختیار متقاضی قرار میگیرد.
-
دریافت نسخه نهایی مدارک ثبتشده
پس از پایان فرایند، متقاضی یک نسخه از اوراق شرکت، از جمله اساسنامهای که مهر ثبت شرکتها را دارد، دریافت میکند. این نسخه، سند معتبر اساسنامه ثبتشده شرکت محسوب میشود.
در نتیجه، ثبت اساسنامه فقط به معنی تهیه یک متن حقوقی نیست؛ بلکه این سند باید در سامانه ثبت شرکتها وارد، توسط مؤسسان امضا، همراه با مدارک لازم ارسال و در نهایت توسط اداره ثبت شرکتها تأیید شود. هرگونه نقص در اطلاعات، امضاها یا مغایرت در مفاد اساسنامه میتواند باعث برگشت پرونده و طولانی شدن روند ثبت شرکت شود.

تفاوت شرکت نامه و اساسنامه
یکی از سوالات پرتکرار این است که شرکتنامه و اساسنامه چه تفاوتی با هم دارند. چون این دو اصطلاح گاهی کنار هم استفاده میشوند و ممکن است برای بعضی افراد شبیه به هم به نظر برسند. اما در واقع، این دو سند یکی نیستند و کارکردهای متفاوتی دارند.
اساسنامه سندی است که ساختار، قوانین داخلی و نحوه اداره شرکت را مشخص میکند. یعنی بیشتر روی چارچوب فعالیت شرکت تمرکز دارد. در مقابل، شرکتنامه سندی است که بیشتر به توافق اولیه بین شرکا مربوط میشود و نشان میدهد که چه کسانی با چه سهمی و با چه هدفی شرکت را تشکیل دادهاند.
به زبان سادهتر، اساسنامه بیشتر درباره قانونهای داخلی شرکت است، اما شرکتنامه بیشتر درباره اصل توافق و تشکیل شرکت بین شرکاست. هرکدام نقش خاص خودشان را دارند و بسته به نوع شرکت، ممکن است ارائه یکی یا هر دو لازم باشد.
مثلاً در بعضی انواع شرکتها، شرکتنامه اهمیت بیشتری در روند ثبت دارد، در حالی که در برخی شرکتها اساسنامه نقش محوریتری پیدا میکند. بنابراین، این دو را نباید یکی دانست.
از نظر کاربردی هم تفاوت مهمی بین آنها وجود دارد. وقتی بحث اداره روزمره شرکت، اختیارات مدیران، نحوه برگزاری جلسات یا تقسیم سود مطرح میشود، معمولاً مراجعه به اساسنامه اهمیت بیشتری پیدا میکند. اما وقتی موضوع مربوط به توافق اولیه بین شرکا یا نحوه مشارکت آنها باشد، شرکتنامه بیشتر مورد توجه قرار میگیرد.
آیا اساسنامه بعداً قابل تغییر است؟
بله، اساسنامه یک سند ثابت و غیرقابل تغییر نیست. اگر شرایط شرکت تغییر کند، در بسیاری از موارد میتوان بعضی از بندهای آن را اصلاح کرد. البته این کار باید طبق تشریفات قانونی و با رعایت مفاد خود اساسنامه و قوانین مربوط انجام شود.
برای مثال، اگر شرکت بخواهد موضوع فعالیت خود را تغییر دهد، سرمایه را افزایش دهد، ساختار مدیریتی را اصلاح کند یا بعضی از مقررات داخلی را بهروز کند، ممکن است لازم باشد اساسنامه هم تغییر پیدا کند. این تغییرات معمولاً باید در مجمع یا مرجع تصمیمگیر شرکت تصویب شوند و سپس مراحل قانونی آن انجام شود.
نکته مهم این است که چون اساسنامه سند مهمی برای شرکت است، هر تغییری در آن باید با دقت و آگاهی انجام شود. تغییرات عجولانه یا بدون بررسی، میتواند اثرات حقوقی و اجرایی مهمی داشته باشد.