اطلس جغرافیای اقتصاد، نشانی ثبتی شرکتها و محل کارخانه‌ها را جداگانه روی نقشه نمایش میدهد تا تمرکز صنایع، ظرفیت‌های تولید و روند ثبت شرکتهای جدید را در هر استان و شهرستان مقایسه کنید.
جداکردن نشانی دفتر از محل کارخانه، تمرکز واقعی تولید را روی نقشه نشان میدهد.
نام‌های شناخته‌شده‌ای مانند کاشی یزد یا فولاد اصفهان فقط بخشی از واقعیت اقتصادی یک منطقه را نشان می‌دهند. برای مقایسه استان‌ها باید بدانیم هر استان در کدام صنعت تمرکز بیشتری دارد، چه حلقه‌هایی از زنجیره تولید در آن فعال‌اند و کارخانه‌هایش در کجا قرار گرفته‌اند.
تعداد خام شرکتها برای این مقایسه کافی نیست؛ تهران به دلیل جمعیت شرکتها و تمرکز دفترهای ثبتی در بیشتر صنایع رتبه بالایی دارد. اطلس برای حذف این اثر از شاخص تخصص یا LQ استفاده میکند. این شاخص سهم یک صنعت در شرکتهای استان را با سهم همان صنعت در کل کشور مقایسه میکند.
در اطلس، ابتدا استان یا شهرستان را انتخاب میکنید و سپس صنایع، زنجیرهها، شرکتها و کارخانه‌های همان منطقه را میبینید. ارتباط منطقه با سایر استان‌ها نیز از روی نشانی دفترها و سمت‌های ثبت‌شده بررسی میشود. همه عددها از داده ثبت شرکتها، پروانه‌ها و مجوزها به دست میآیند.
| بررسی | روش معمول | با رسمیو | خروجی |
|---|---|---|---|
| تمرکز یک صنعت | تکیه بر چند نام شناخته‌شده | شاخص تخصص هر استان برای همان فعالیت | مقایسه منصفانه استان‌ها |
| محل تولید | نشانی دفتر به‌جای کارخانه | نشانی پروانه، جدا از نشانی ثبتی | تفکیک محل واقعی تولید |
| پوشش زنجیره در استان | قضاوت از روی چند شرکت بزرگ | تعداد شرکتهای فعال در هر حلقه | شناسایی حلقه‌های کم‌تراکم |
| تمرکز کارخانه‌ها در شهرستان | بازدید و پرس‌وجوی محلی | کارخانه‌ها به تفکیک شهرک | برنامه‌ریزی بازدید میدانی |
اطلس در سه سطح کشور، استان و شهرستان ارائه میشود. در سطح کشور، استان‌ها با هم مقایسه می‌شوند؛ در سطح استان، صنایع و زنجیره‌های ارزش بررسی می‌شوند؛ و در سطح شهرستان، تمرکز کارخانه‌ها، شهرک‌های صنعتی و نشانی‌ها دیده میشود. نمونه‌های این صفحه به استان یزد و شهرستان اردکان مربوط‌اند.
استان‌ها بر اساس شاخص انتخابی روی نقشه رنگ می‌شوند و رتبه کامل آن‌ها کنار نقشه قرار می‌گیرد. با انتخاب هر صنعت، نقشه فقط وضعیت همان صنعت را نشان میدهد.
رنگ نقشه بر پایهٔ تعداد شرکت دارای کد مالیاتی است
سه استان با بیشترین تمرکز در هر صنعت معرفی می‌شوند. برای مثال، LQ برابر ۲ یعنی سهم آن صنعت در شرکتهای استان، دو برابر سهم همان صنعت در کل کشور است.
| صنعت و کد آیسیک | استان نخست | استان دوم | استان سوم |
|---|---|---|---|
| صنایع غذاییکد آیسیک ۱۰ | ۱تهران۴٬۸۲۰ شرکت | ۲آذربایجان غربی۱٬۹۴۰ شرکت | ۳خراسان رضوی۱٬۷۶۰ شرکت |
| نساجی و منسوجاتکد آیسیک ۱۳ | ۱یزد۳٬۲۱۰ شرکت | ۲اصفهان۲٬۶۴۰ شرکت | ۳قم۱٬۱۸۰ شرکت |
| پوشاککد آیسیک ۱۴ | ۱تهران۶٬۴۵۰ شرکت | ۲اصفهان۲٬۳۱۰ شرکت | ۳یزد۹۸۰ شرکت |
| مواد شیمیاییکد آیسیک ۲۰ | ۱تهران۲٬۷۶۰ شرکت | ۲اصفهان۱٬۵۴۰ شرکت | ۳مرکزی۱٬۱۲۰ شرکت |
| محصولات داروییکد آیسیک ۲۱ | ۱تهران۳٬۳۹۰ شرکت | ۲البرز۱٬۲۷۰ شرکت | ۳اصفهان۸۴۰ شرکت |
| کانی‌های غیرفلزی (کاشی و سرامیک)کد آیسیک ۲۳ | ۱اصفهان۲٬۹۸۰ شرکت | ۲یزد۱٬۶۵۰ شرکت | ۳آذربایجان شرقی۹۲۰ شرکت |
| فلزات اساسیکد آیسیک ۲۴ | ۱اصفهان۱٬۴۷۰ شرکت | ۲خوزستان۱٬۲۶۰ شرکت | ۳کرمان۷۹۰ شرکت |
| خودرو و قطعاتکد آیسیک ۲۹ | ۱تهران۲٬۱۵۰ شرکت | ۲اصفهان۱٬۳۴۰ شرکت | ۳البرز۱٬۰۹۰ شرکت |
صفحه هر استان با پنج شاخص اصلی شروع میشود و سپس یک جمع‌بندی کوتاه، معنای این عددها را در کنار هم توضیح میدهد.
صنایع استان بر اساس شاخص تخصص مرتب می‌شوند. نمودار نشان میدهد تمرکز هر صنعت بالاتر، نزدیک یا پایین‌تر از میانگین کشور است.
ضریب مکانی (LQ): بیش از ۱ یعنی سهم صنعت در استان از میانگین کشور بیشتر است
هر زنجیره تولید به حلقه‌های اصلی تقسیم میشود. برای هر حلقه میبینید چند شرکت در استان فعال‌اند و قطب‌های اصلی آن حلقه در کدام استان‌ها قرار دارند.
| حلقه زنجیره | نقش | تعداد شرکت | سرمایه ثبتی | نمونه شرکت |
|---|---|---|---|---|
| مواد اولیه معدنی | استخراج کائولن و فلدسپات | ۴۸ شرکت | ۱٬۲۴۰ میلیارد ریال | معدن کائولن یزد |
| لعاب و رنگدانه | تولید لعاب و مواد رنگزا | ۳۶ شرکت | ۸۶۰ میلیارد ریال | لعاب‌سرام یزد |
| تولید کاشی | بدنه، پرس و پخت | ۱۴۲ شرکت | ۹٬۴۰۰ میلیارد ریال | کاشی و سرامیک آریا |
| بسته‌بندی و چاپ | کارتن و چاپ بسته | ۲۹ شرکت | ۴۲۰ میلیارد ریال | بسته‌بند مهر یزد |
| توزیع و صادرات | پخش و صادرات | ۵۴ شرکت | ۱٬۹۸۰ میلیارد ریال | بازرگانی یزد سرام |
هر حلقه یک دسته‌بندی فعالیت در زنجیره ارزش است؛ عدد روی هر کارت شمار شرکتهای فعال همان حلقه در استان یزد را نشان میدهد.
شرکتهای شاخص استان بر پایه سرمایه ثبتی مرتب می‌شوند و در کنار هر شرکت، محل کارخانه، استان دفتر ثبتی و ظرفیت مجاز تولید آمده است. سرمایه ثبتی فقط معیار مرتب‌سازی است و فروش شرکت را نشان نمی‌دهد.
| شرکت | شهرستان | نقش | سرمایه ثبتی | ظرفیت اسمی | استان دفتر ثبتی |
|---|---|---|---|---|---|
| کاشی و سرامیک آریا | یزد | عضو هیئت‌مدیره | ۱۰۲ میلیون | ۱۰۲ میلیون | یزد |
| پتروشیمی خلیج نمونه | یزد | بازرس | ۱۱۵ میلیون | ۱۱۵ میلیون | یزد |
| گروه صنعتی سپهرگان | یزد | مدیر مالی | ۱۲۸ میلیون | ۱۲۸ میلیون | یزد |
| صنایع غذایی بهار | یزد | عضو علی‌البدل | ۱۴۱ میلیون | ۱۴۱ میلیون | یزد |
| نساجی یزد باف | یزد | مدیرعامل | ۱۵۴ میلیون | ۱۵۴ میلیون | یزد |
| داروسازی رها | یزد | رئیس هیئت‌مدیره | ۱۶۷ میلیون | ۱۶۷ میلیون | یزد |
| لبنیات دامداران | یزد | عضو هیئت‌مدیره | ۱۸۰ میلیون | ۱۸۰ میلیون | یزد |
| فولاد پارس مرکزی | یزد | بازرس | ۱۹۳ میلیون | ۱۹۳ میلیون | یزد |
| کاشی و سرامیک آریا | یزد | مدیر مالی | ۲۰۶ میلیون | ۲۰۶ میلیون | یزد |
| پتروشیمی خلیج نمونه | یزد | عضو علی‌البدل | ۲۱۹ میلیون | ۲۱۹ میلیون | یزد |
سهم استان از ظرفیت مجاز تولید با سهم آن از تعداد شرکتهای همان محصول مقایسه میشود. این مقایسه نشان میدهد اندازه متوسط کارخانه‌های استان نسبت به میانگین کشور بیشتر یا کمتر است.
سهم استان از کل محصولات ثبت‌شدهٔ کشور در هر گروه
هر کمان تعداد کارخانههایی را نشان میدهد که محل تولید و دفتر ثبتی‌شان در دو استان متفاوت است. جهت کمان از استان دفتر به استان کارخانه می‌رود.
بزرگ‌ترین پیوندهای میان‌استانی؛ ضخامت پیکان به شمار شرکت‌هاست
کارخانه‌های هر استان بر اساس محل دفتر ثبتی شرکت دسته‌بندی می‌شوند. نمای معکوس نیز شرکتهایی را نشان میدهد که دفترشان در استان انتخابی است اما کارخانه‌شان در استان دیگری قرار دارد.
هر مربع یک درصد از کارخانه‌های استان است
مدیرانی که هم‌زمان در شرکتهای دو استان سمت دارند شناسایی می‌شوند. شرکتهایی که از مسیر این افراد به هم متصل‌اند نیز در یک گراف جدا نمایش داده می‌شوند.
سهم هر استان از شرکتهایی که با یزد شخص یا نشانی مشترک دارند
دایره‌ها کارخانه‌های دارای پروانه و لوزی‌ها دفترهای ثبتی مرتبط را نشان می‌دهند. دفترهایی که خارج از محدوده شهرستان‌اند، با جهت جغرافیایی درست در لبه نقشه مشخص می‌شوند.
نقاط کارخانه، دفترهای ثبتی و نواحی صنعتی شهرستان اردکان؛ جهت فلش‌ها به شهرهای مقصد اشاره دارد. نمای شماتیک.
کارخانه‌های شهرستان بر اساس شهرک صنعتی، ناحیه صنعتی، معدن یا شهر دسته‌بندی می‌شوند. نام شهرک از بخش «محله» در نشانی پستی استخراج میشود و بر پایه مرز رسمی شهرک نیست.
سهم دفتر بیرون از شهرستان، نسبت کارخانههایی است که دفتر ثبتی آن‌ها در شهرستانی دیگر ثبت شده؛ میانگین شهرستان ۴۲٪ است.
برای هر صنعت دو شاخص تخصص محاسبه میشود: یکی در مقایسه با کل کشور و دیگری در مقایسه با استان. بالا بودن هر دو شاخص نشان میدهد خود شهرستان نیز در آن صنعت تمرکز قابل توجهی دارد.
هر ردیف یک صنعت شهرستان اردکان است؛ دایره تخصص آن صنعت را نسبت به کل کشور و لوزی تخصص آن را نسبت به استان یزد نشان میدهد؛ هرچه نشانه از خط ۱ دورتر باشد تخصص پررنگ‌تر است.
نشانی‌های مشترک میان پنج شرکت فعال یا بیشتر نمایش داده می‌شوند. تعداد شرکتهایی که علاوه بر نشانی، عضو هیئت‌مدیره مشترک دارند نیز جداگانه مشخص است.
| نوع نشانی | تعداد شرکت ثبت‌شده | شرکتهای دارای عضو مشترک هیئت‌مدیره |
|---|---|---|
| شهرک صنعتی اردکان | ۱۴۸ | ۳۷ |
| منطقه ویژه اقتصادی اردکان | ۹۶ | ۴۱ |
| خیابان آیت‌الله خاتمی | ۶۳ | ۱۲ |
| بلوار شهید رجایی | ۵۱ | ۹ |
| میدان امام خمینی | ۴۴ | ۷ |
| خیابان حافظ | ۳۸ | ۶ |
| بلوار آیت‌الله یزدی | ۳۳ | ۸ |
| کوی آیت‌الله طالقانی | ۲۷ | ۵ |
| جاده اردکان–یزد | ۲۴ | ۱۱ |
| خیابان شهید صدوقی | ۱۹ | ۴ |
| کوی چرخاب | ۱۵ | ۳ |
نشانی‌هایی که بیشترین شرکتهای ثبت‌شده در اردکان را دارند؛ ستون سوم شمار شرکتهایی است که دست‌کم یک عضو هیئت‌مدیره مشترک با شرکت دیگری در همین فهرست دارند.
اطلس محل ثبت شرکتها و کارخانه‌ها را نشان میدهد؛ نه جریان کالا، پول یا فروش میان مناطق را.
«اطلس از اطلاعات ثبت شرکتها، پروانه‌ها، مجوزها و سمت‌های ثبتی استفاده میکند. تولید واقعی، اشتغال، درآمد، تولید ناخالص یا صادرات هر استان و جریان خریدوفروش میان شرکتها در این منابع وجود ندارد و در اطلس برآورد نمی‌شود.»مرز داده اطلس جغرافیا
پس از انتخاب منطقه، می‌توانید بررسی را در صفحه شرکت، تحلیل صنعت، زنجیره تولید یا لیستساز ادامه دهید.
نتیجه جستوجوی خودتان روی نقشه؛ وقتی میپرسید این شرکتها کجا هستند.
تحلیل صنعتیک صنعت با همه بخشهایش؛ اطلس همان صنعت را استانبهاستان نشان میدهد.
زنجیره تولید کالاحلقههای یک زنجیره در مقیاس کشور، با ظرفیت و گلوگاه.
گراف ارتباطات اقتصاد ایراناشخاص مشترک میان استان‌ها، این بار در مقیاس کل اقتصاد.
لیستساز شرکتهااز استان یا شهرستان هدف، به فهرست شرکتهای همان منطقه.
پروفایل شرکتهاپرونده کامل هر شرکتی که در اطلس دیدید.
۶ پاسخ کوتاه درباره روش محاسبه، منبع داده و مرزهای اطلس
یک استان یا کد فعالیت بگویید تا در جلسه دمو اطلس همان را باز کنیم و ببینید آنجا چه صنایعی متمرکز است، کارخانه‌ها کجا هستند و دفترشان کجاست.